Objectieve journalistiek bestaat niet

Ahmed Aarad 4
Read Time3 Minutes, 33 Seconds

Objectiviteit is (bijna) onmogelijk in de journalistiek. Zelfs wanneer je zo zuiver mogelijk probeert te zijn als journalist verwerk je onbewust je eigen mening in een nieuwsbericht. Veel lezers denken dat het nogal simpel is om objectief nieuws te brengen. Je doet immers verslag van feiten en niet meer dan dat. Echter komt er bij nieuws veel meer kijken dan enkel de feiten oftewel het ‘wat’. Nieuws is pas nieuws op het moment dat onder andere fundamentele vragen worden beantwoord zoals het ‘waarom’ en ‘waardoor’.

Hier heb je het eerste dilemma: De manier hoe je het nieuws brengt kleurt het ook. Zaken zoals de woorden die je wel of niet gebruikt, de zinsconstructie, wie je wel en niet quote en waar je wel of geen melding van maakt. Zelfs waar of wanneer je bepaalde dingen schrijft of zegt in een artikel of uitzending heeft invloed.

Journalisten, opiniemakers en amateurs (zoals ondergetekende) hebben hun geloofwaardigheid enkel te danken aan het publiek. Dat oordeelt onderaan de streep, haast democratisch, of een bericht geloofwaardig is of niet. Hiermee heb je het tweede dilemma te pakken van de grotere media en bekendere journalisten.

Iedereen maakt fouten echter worden die door jou of mij eerder toegegeven dan de grotere meneren en mevrouwen in het vak. Elke keer dat zij moeten rectificeren loopt hun imago, in hun ogen, een deuk op en kan serieus geld gaan kosten. Dat tezamen met de specifieke doelgroepen waarop de labels zich richten maakt het voor hen heel moeilijk om onafhankelijk te zijn en zo te opereren. Kranten en nieuwsmedia zijn meer en meer naar een doelgroep gaan schrijven.

Hen bevestigen in hun gevoel of nieuws op zo’n wijze brengen dat het minder pijn doet. Het probleem daarvan is dat echte onafhankelijke MSM in Nederland niet bestaat. Klinkt groots maar noem eens een rechtse vaste schrijver bij De Groene Amsterdammer of de Volkskrant. Een linkse columnist bij GeenStijl dan. Dat is de media vandaag de dag.

In dit onderwerp ben ik gerold via dit draadje op Twitter. Twitterster (is dat een woord?, red) Alicia Fister kwam daarbij met het volgende voorbeeld:

Quote: “Als ik zeg dat het regent, is dat toch geen opinie, ondanks dat het alleen maar hier regent en mijn uitspraak dus is gekleurd door waar en wanneer ik ben?”

Hier kun je alle kanten mee op. Ik bedoel dan ‘het regent’. Hieronder in het kort wat ik met alle kanten bedoel:

Maatschappelijk:
Het regent zijn gemeentes wel voorbereid op de toegenomen opvang voor daklozen? – feitelijk kloppend verhaal

Commercieel:
Het regent vergeet niet een paraplu te kopen bij de Hema – wederom kloppend feitelijk verhaal

Politiek rechts:
Het regent en winkeliers ondervinden omzetderving door minder klanten – je raad het al, feitelijk kloppend

Politiek links:
Het regent en dit is een gevolg van klimaatverandering – ook dit zou je niet kunnen ontkennen

Paranormaal:
De regendans van Alicia heeft geholpen, het regent! – wie kan met 100% zekerheid uitsluiten dat dit niet kan klopt?

Allemaal toetsbare feiten en allen vanuit een bepaald perspectief. Zo zie je maar dat feiten op dezelfde wijze te gebruiken en misbruiken zijn als cijfers. Mijn tip: ga niet mee in een opgelegd narratief en beoordeel elk nieuwsbericht naar zijn meritus. Ongeacht door wie het is gebracht of waar het is geplaatst. Sta eens stil bij nieuwsberichten, ongeacht door wie ze zijn geschreven en waar ze staan, waarbij je  jezelf vragen stelt als: Zijn er bronnen naast het betreffende bericht? Wordt er verwezen naar openbaar raadpleegbare bronnen? Zijn er getuigen? Hebben deskundigen zich hier al over uitgelaten?

Kortom neem niet alles lukraak over maar schuif ook geen zaken zomaar terzijde. Durf te twijfelen aan jouw meest geloofwaardige journalist of krant en geef tegelijkertijd anderen de kans om je te overtuigen. Ik ben er van overtuigd wanneer we dit met z’n allen zouden doen we er een transparante en meer open journalistieke sector voor terugkrijgen.

Wil je hier meer over weten? Zie dan onderstaande video’s 1 Wat kortere met Naom Chomsky en 1 een debat met Yasmin Alibhai-Brown (The Independent), Charlie Beckett (director Polis), Dan Gillmor (Walter Cronkite J-School), Mathew Ingram (Fortune Magazine), Anna Masera (public editor La Stampa).

5 0

4 thoughts on “Objectieve journalistiek bestaat niet

  1. “Zijn er bronnen?” is niet zozeer een belangrijke vraag maar “Wat zijn de bronnen?”
    Die tweede vraag geeft niet alleen het waarheidsgehalte, maar ook de context van het bericht. Wie wil dat je dit leest? Wat willen ze van je hebben?

  2. Wat een slap verhaal. De titel is: “Objectieve journalistiek bestaat niet”. Je zegt dan iets in de trant van: een ronde cirkel bestaat niet. Dat klopt natuurlijk, want ‘cirkel’ is iets abstracts, iets dat we veronderstellen. Iedere echt voorwerp dat die cirkelvorm benadert, is als je heel precies gaat kijken nooit helemaal rond.

    Maar wat je in feite bedoelt te zeggen, met die ogenschijnlijk ware uitspraak, is: objectieve journalistiek bestaat niet en dus kan ik daar ook niet naar streven. Als je dat inderdaad bedoelt, is dat pertinent onwaar.

    Laat ik een voorbeeld geven. Een journalist die vrijwel nooit problemen heeft met ‘objectieve’ journalistiek is Max Pam van de Volkskrant. Toch schrijft hij een column en geeft hij regelmatig zijn mening. Dat is echter helemaal niet erg, omdat hij het onderscheid feit-mening helder heeft. Je kunt uit zijn stuk dus opmaken of hij op dat moment een mening geeft of een feit verkondigt. Dan doe je het als journalist helemaal goed.

    Waarom koppel je ‘objectiviteit’ aan ‘journalistiek’? Het begrip ‘objectiviteit’ speelt in de empirische wetenschap een sleutelrol, maar niet alleen daar. In het Joodse geloof en ook in de Bijbel speelt het al een grote rol. Verder vormt het ook de basis voor de relativiteitstheorie.

    Wat is tijd? Wat is lengte? Dat zijn slechts zaken die een waarnemer waarneemt. Dat wil zeggen: die waarnemer leest voor bijvoorbeeld de tijd zijn klok af. Zonder klok, zonder meetinstrument, valt dat hele begrip tijd in het luchtledige.

    Wanneer neem je nu aan dat iets daadwerkelijk een feit is? Wanneer we één waarnemer hebben, kan die zich vergissen of de zaak belazeren. Om dus zeker te zijn van iets, moeten minimaal twee onafhankelijke beoordelaars die onafhankelijk van elkaar werken volgens dezelfde meetprocedure tot (vrijwel) dezelfde uitkomst komen.

    Op die manier konden mijn vrouw en ik dus met wetenschappelijke zekerheid grote aantallen fouten aantonen in de schrijfprodukten van studenten. Namelijk door een aantal onafhankelijke beoordelaars steeds dezelfde teksten te laten beoordelen en dan te kijken over welke fouten tenminste twee beoordelaars het eens waren.

    Op een vergelijkbare manier konden scriptie-studenten van mij de seksuele lading meten van advertenties afkomstig uit totaal verschillende culturen. Die seksuele lading blijkt dan gek genoeg niet erg te verschillen. Harde feiten bestaan dus echt.

    Het belangrijkste onderscheid is echter verwoord door Richard Feynman. Je hebt twee soorten teksten, je hebt twee soorten taalgebruik. Aan de ene kant heb je reclame en propaganda. Aan de andere kant heb je informatie, voorlichting en harde wetenschap. Bij reclame en propaganda is het de bedoeling de lezer iets te laten doen of te laten geloven. Het doel is beïnvloeding. Bij harde, empirische wetenschap is het doel slechts te achterhalen hoe iets werkt of in elkaar zit. Je hebt dus geen motief om een verhaal op te hangen dat de toehoorder ‘mooi’ vindt.

    Bij echt goede wetenschap krijg je dus vaak dat de toehoorders heel erg kwaad worden. Dat is niet wat ze willen horen. De meeste ‘wetenschappers’ durven die confrontatie niet aan. Of je zit in een situatie dat je dan je baan (of zelfs je leven) kwijt raakt. Feynman zag dat al en wenste zijn publiek toe, dat ze voldoende onafhankelijk mochten blijven om toch onbevangen te blijven rapporteren.

    Iemand zonder baan die dat ook doet, is Greta Thunberg. Dus kennelijk helpt het als je behoorlijk autistisch bent.

    Het artikel van Feynman staat hier: http://calteches.library.caltech.edu/51/2/CargoCult.htm

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Next Post

Autotest! Nissan Leaf Tekna Alcantara 40 kWH

Leafosaurus Samenvatting Gelukkig heeft Nissan nu twee versies van de Leaf zodat ik […]