Complotten

Read Time4 Minutes, 0 Seconds

Ik moet het eens over complottheorieën hebben. Dat is ook onvermijdelijk als je jezelf op je blog presenteert als ‘uw dagelijkse portie gezond verstand’ natuurlijk. Belofte maakt schuld en ik sluit niet uit dat het navolgende enkelen op de kast zal jagen. Maar ik kan er niet níét over schrijven.

Op zich is het helemaal niet vreemd dat complottheorieën ontstaan. Veel van wat er in de wereld gebeurt vraagt om duiding en het is logisch dat mensen na bijvoorbeeld tragische gebeurtenissen naar een oorzaak zoeken (“Hoe heeft dit kunnen gebeuren?”). Wat dat betreft heeft de complottheorie veel gemeen met haar debiele neefje, religie. Duiding van grote nieuwsgebeurtenissen is een taak van onder meer massamedia. Ik geef eerlijk toe dat ook ik af en toe wantrouwen koester bij verslaggeving door die media. Dat lijkt me ook een verstandige houding. Veel van wat geschreven wordt of op televisie komt bevat namelijk sturing en je bent niet verplicht om alles maar voor zoete koek te slikken. Bekendste voorbeeld hiervan is natuurlijk onze NOS die maar niet in staat blijkt te zijn om op een normale, feitelijke manier verslag te doen van het Israëlisch-Palestijns conflict. Wie zoveel vergissingen opmerkt is geneigd om daar een patroon in te gaan ontwaren. Ik zie de complottheoreticus als iemand die -terecht!- allerlei vragen stelt, maar op het moment dat het verstandiger is om je oordeel op te schorten direct naar zeer exotische verklaringen rent.

Laat ik met de deur in huis vallen: 9/11 was geen ‘inside job’ en voor het neerhalen van MH17 zijn de Russische separatisten in Oost-Oekraïne (per ongeluk!) verantwoordelijk. Ik kan het maar gezegd hebben nietwaar? Ik pik deze twee complottheorieën eruit omdat zij opmerkelijke overeenkomsten vertonen.

Allereerst: de onmogelijke eis van een Totaal Verhaal. De complottheoreticus wil een Totaal Verhaal waar geen ‘gaten’ in zitten. Die gaten zijn voor hem ‘bewijs’ dat er iets anders aan de hand is dan de officiële lezing. Wanneer de gaten in een verhaal gedicht zijn door bijvoorbeeld wetenschappers zal de complottheoreticus niet stilzitten maar op zoek gaan naar nieuwe gaten. Wat ook gebeurt is dat oude gaten gewoon recycled worden, waarna het hele spel weer opnieuw begint. Om me even tot ‘9/11’ te beperken: nog steeds hebben mensen het over ‘controlled demolition’, hetgeen al miljoenen keren ontkracht is (tip: lees het artikel in de hyperlink hierboven). Het is dus nooit genoeg, hoe overstelpend het bewijs ook is, altijd zullen weer nieuwe kwesties opgeworpen worden.

Verder: de onbedwingbare neiging om dingen ingewikkelder te maken dan ze zijn. De complottheoreticus komt namelijk vaak met nogal ingewikkelde theorieën aanzetten, theorieën waarvoor elk bewijs ontbreekt, maar die, integendeel, zaken nog veel meer compliceren. Stel nou dat inderdaad Oekraïne die MH17 neergehaald heeft. Wat dan? Wat is daar het doel van? De Russen in diskrediet brengen? Waarom dan? Omdat ze de Krim bezet hadden en geen steun hadden gekregen van de internationale gemeenschap? En wie precies waren daarvoor verantwoordelijk in de regering van Oekraïne? Nou ja, enz. enz. enz. Je kunt de complottheoreticus heel veel vragen stellen (‘maar dat klinkt me helemaal niet logisch in de oren, hoe zit dat dan?’) en je zult ook wel antwoorden krijgen, maar elk antwoord zal weer een nieuwe vraag uitlokken. De vraag: “laat me daar eens bewijs voor zien” wordt gaandeweg ook steeds moeilijker om te beantwoorden. En ‘believe me’, er komt een moment dat de complottheoreticus tegen jou gaat zeggen dat je je niet voldoende openstelt of dat je een volgzaam schaapje van de MSM bent. Vergelijk dat eens met een discussie met een Jehova (‘u heeft het Licht nog niet gezien’) en dan ziet u dat mijn vergelijking met religieuze verdwazing nog niet eens zo’n eigenaardige is.

Tenslotte: naar het doel toe redeneren. De complottheoreticus heeft zijn eigen visie op de realiteit. Hij knutselt daaromheen met allerlei gegevens en informatie die het voor hem kloppend maken. Dat kan echt van alles zijn, van nieuwsberichten zonder bronvermelding tot schimmige Youtube-filmpjes waar geen serieus mens acht op slaat. En van oude boekjes (Nostradamus is er zo eentje) tot geretweete (aantoonbare) onzin. Alles om de particulier beleefde realiteit verder te construeren. Het is deze ontembare neiging die in meer of mindere mate in ons allen zit. Zo zitten onze hersenen nou eenmaal in elkaar, hetgeen overigens ook al talloze malen is aangetoond. Het is dan ook van belang om je daarvan bewust te zijn.

Een oproep aan de complottheoretici: vertrouw wat meer op gezond verstand. Snap je dingen niet, zoek het op of bevraag iemand die er verstand van heeft. Ben je niet overtuigd, neem dan de sceptische houding aan (m.a.w. schort je oordeel op). Maar als jullie dat niet doen of niet kunnen, even goede vrienden. Ik bemoei immers nooit.

00
Advertenties

20 thoughts on “Complotten

  1. Het probleem met alles wat geen simpele verklaring bied wegzetten als “complot theorie” is dat je dan elke crimineel met een “cunning plan” al bij voorbaat een vrijgeleide verschaft.
    In het geval van het aangehaalde MH17 verhaal had Oekraïne zeer duidelijke motieven, beschikte het over de benodigde middelen, en was het bovendien in de gelegenheid.
    Normaal staat zo’n partij dan boven aan het verdachten lijstje.
    Als dat niet het geval is dan is dat op zijn minst verdacht.

      1. Ik vond het artikel in de Groene Amsterdammer, niet echt een voorbeeld van neutrale journalistiek overigens, dat voornamelijk over trollen gaat, eerlijk gezegd niet erg interessant.
        Het is een artikel dat zich voornamelijk richt op de na het neerhalen van MH17 ontstane propaganda oorlog, over dat neerhalen zelf zegt het weinig.
        Wat mij in ieder geval aangaande het onderzoek naar de hele affaire is opgevallen is dat een aantal wel zeer voor de hand liggende vragen nooit gesteld zijn.
        En dat dit allemaal vragen waren die niet naar Moskou wezen.
        Wel eens van het gezegde “Barbertje moet hangen” gehoord?

        1. wat je nu doet lijkt wel op ‘naar het doel toe redeneren’, hetgeen ik in mijn schrijfsel al noemde. Verder bemoei ik niet. Zoals ik óók schreef: voor een complottheoreticus is het bewijs nooit genoeg. In die zin moet ‘Barbertje’ inderdaad altijd hangen, want de lezing die niet bij je eigen visie past zál en moet nooit kloppen. Een heilloze discussie, even goed bedankt voor de reacties!

          1. Ik kan zo een gat in uw complotten-theorie schieten. Namelijk, als je overal het woord “gaten” vervangt door “tegenstrijdigheden”, is uw theorie zo lek als een mandje. EN u hebt het over de persoonlijkheid van mensen die ergens een complot ontwaren, daar zou namelijk iets aan mankeren. Dat is ad hominem en geen bona fide mening.

          2. Er bestaat een groot verschil tussen kritische vragen stellen en “naar het doel toe redeneren”.
            En wat “voor een complottheoreticus is het bewijs nooit genoeg” betreft; ik bespeur hier toch een zekere aversie voor mensen die hun gezonde verstand gebruiken in plaats van klakkeloos de bevindingen van het NOS Journaal voor waar aan te nemen.
            Gerelateerd aan de MH17 affaire kan ik daar dan nog aan toevoegen dat het wat mijn kritiek op de officiële versie van het gebeurde betreft bepaald niet om een gebrek aan 100% sluitend bewijs gaat, maar om een nogal duidelijk gebrek aan bewijs in het algemeen.
            Maar als je niet geneigd bent om zaken zonder deugdelijke bewijsvoering maar gewoon voor waar aan te nemen dan ben je blijkbaar een “complottheoreticus”.
            Punt is in ieder geval dat de kreet “complottheorie” tegenwoordig een middel geworden is om inhoudelijke discussies over belangrijke zaken waar duidelijk een luchtje aan zit uit de weg te gaan.
            En het begrip “complottheoreticus” is dan vervolgens het plakplaatje dat je op die mensen plakt die lastige vragen stellen, om hun kredietwaardigheid in een kwaad daglicht te zetten.
            Dat zijn beide zaken die de waarheidsvinding niet bepaald ten goede komen, en daarom ongewenst zijn.

          3. Wie redeneert hier naar een (welk) doel toe…?
            Het JIT onderzoek naar de prullenbak verwijzen omdat het gebaseerd is op vooringenomenheid, véél te laat is uitgevoerd, de Oekraïne niet of beperkt had mogen deelnemen en de Russische Federatie is buitengesloten heeft toch niets met ‘complotdenken’ van doen?
            Zelfs áls je het met de uitkomst (ongeveer) eens bent wast toch alle water niet weg dat de wijdere context van het onderzoek en haar resultaten op z’n minst discutabel zijn?
            Het overgrote deel van verstandige mensen buiten (!) Nederland zien de Nederlandse regering met Rutte en Timmermans als hoofdschuldigen voor het feit dat er per vandaag geen duidelijkheid is voor de nabestaanden over de toedracht van dit ongeluk.
            Door op de meest grove wijze diplomatieke deuren dicht te smijten en dit ongelukkige drama wekenlang op voorhand als een terroristische aanslag of barbaarse oorlogsmisdaad te stempelen….
            Door met wilde beschuldigingen vanaf eerste uur Moskou in een (onnodige) verdediging te duwen.
            Geen land ter wereld levert zijn militairen ter berechting aan een vreemde mogendheid (rechtbank) uit, medewerking van Moskou voor een sluitende verklaring en/of bewijs was noodzakelijk en dat heeft Rutte’s regering en in navolging het JIT bewust genegeerd.
            Geen complot theorie maar feiten.., 100% conformeren aan de VS geopolitiek voor de Oekraïne, bar slecht crisismanagement dat de nabestaanden tot per vandaag in het ongewisse laat.

  2. MH17 is het dieptepunt in een geopolitieke strijd om invloed in de Oekraïne en controle over de Zwarte zee middels de Krim.
    Krim dat in tegenstelling tot Kosovo zich niet om ‘Volkenrechtelijke’ redenen haar eigen toekomst mocht bepalen..
    Maidan moorden, regime change, VS puppet regime en een leger verdeeld in ultra-rechtse eskaders en reguliere, gemengd etnische troepen. Met satellieten een zwaar bespioneerde gebied en een ‘vijand’ die op voorhand al in alle toonaarden voor barbaarse moordenaars geleid door een psychopathische megalomane dictator werd gekenschetst.
    Het duister gefinancierd clubje Bellingcat dat het pad naar de enige waarheid vonden en leidraad voor het uiteindelijk JIT werd, mede opgesteld door een, hoe dan ook, medeschuldige aan dit drama…
    Vraag aan Hans.., hoe dol wil je de werkelijkheid hebben om er géén complot in te zien..?

    1. Sorry maar op een klein gsm schermpje blijkt ‘t problematisch een tekst goed te krijgen dus nogmaals:

      MH17 is het dieptepunt in een geopolitieke strijd om invloed in de Oekraïne en controle over de Zwarte zee middels de Krim.
      Krim dat in tegenstelling tot Kosovo niet om ‘Volkenrechtelijke’ redenen haar eigen toekomst mocht bepalen..
      Maidan sniper moorden, regime change, installatie van een VS puppet regime en een Oekraïns leger verdeeld in ultra-rechtse eskaders en reguliere, gemengd etnische troepen. Met satellieten boven een zwaar bespioneerd gebied en ‘daders’ die vanaf de eerste minuut in alle toonaarden voor barbaarse terroristen en moordenaars werden uitgemaakt, getraind en geleid door een psychopathische megalomane dictator in Moskou.
      Ondanks aandringen van experts het ‘rampgebied’ weigeren te bezoeken om bewijs ‘veilig’ te stellen en pas als alles nagenoeg is verdwenen en de ‘crime-site’ totaal verruïneerd is een kijkje gaan nemen.
      Vervolgens een duister clubje onderzoek ‘journalisten’ waarvan later blijkt dat die nauwe contacten met verschillende geheime diensten onderhouden, het pad naar de enige waarheid te laten duiden dat een substantieel deel van het uiteindelijk JIT onderzoek.
      Een onderzoek team met Oekraïne als prominent lid en veto recht en, hoe dan ook, medeschuldige aan dit drama…
      Vraag aan Hans.., hoe dol wil je de werkelijkheid hebben om er géén complot in te zien..?

      1. En dan dit nog Hans Gijswijt;
        zowel in uw artikel als zwakke reacties op serieuze commentaren getuigt u geen moment van de kwaliteiten om ‘mijn dagelijkse portie gezond verstand’ te zijn.
        Gezond verstand redeneert en reageert niet met dedain..

    1. In uw bewijsdrift ziet u over het hoofd dat wij het over het drama zélf al nagenoeg eens zijn.
      Ook ik ‘geloof’ in een reeks van fatale vergissingen door rebellen met een Buk installatie. Mijn betoog gaat over het schandalige crisis management van de Nldse regering, die politieke machinaties en beeldvorming enkele maanden liet prevaleren boven onmiddellijke waarheidsvinding t.b.v de slachtoffers en nabestaanden.
      W.m.b. is het ‘harde’ optreden tegen Moskou nu een mistbank die eigen falen moet verhullen. Internationaal recht voorziet helaas niet in ‘obstruction of justice’ of ‘blunt negligence’ anders zouden Rutte en Timmermans beiden door nabestaanden gedaagd kunnen worden..

    2. Ach ja, als er in de buurt iemand met een schop is vermoord, en je kunt bewijzen dat buurman Jan zijn shop aan buurman Piet had geleend, dan moet buurman Piet de dader wel wezen, en dan is buurman Jan tevens medeplichtig, dat buurman Piet deze schop geleend had om de tuin om te spitten, en dat alle andere buurtgenoten ook over een schop beschikten, dat doet er dan verder niet toe.
      Dit is nu typisch het soort “bewijs” waarop het JIT rapport zich baseert.
      Welterusten Hans.

        1. Die “diehards” van jou willen gewoon direct bewijs zien, en het enige bewijs waar het JIT mee op de proppen is gekomen dat is indirect bewijs, bewijs dat daarbij ook nog verre van hard is, en wat ook nog eens afkomstig is uit een door een zekere Soros gesponsorde bron.
          Als je het door de separatisten beschikken over een van Rusland geleende BUK launcher, in een regio waar zich tevens minstens twee dozijn door slecht getraind personeel bemande BUK launchers van het Oekraïense leger bevonden, als bewijs aandraagt om de schuld voor het neerhalen van MH17 bij de Russen te leggen, dan ben je gewoon een “useful idiot”.
          Het gaat hier niet om “complot theorieën” mijn beste, het gaat hier om een slecht uitgevoerd onderzoek dat de schuld daar legt waar het de opdrachtgevers van dit onderzoek het beste uitkomt, en dat zich hierbij zuiver baseert op niet verifieerbaar indirect bewijs afkomstig uit bedenkelijke bron.
          En we zien dus steeds meer van die bedenkelijke onderzoeken waarvan de bevindingen een bepaalde politieke club goed uitkomen.
          Onderzoeken die van geloofwaardigheid voorzien worden door alle andere, veelal aanzienlijk geloofwaardigere, scenario’s als “complot theorieën” weg te zetten.
          En dat is GEEN goede ontwikkeling.

    1. Het JIT rapport beschouw ik als gedegen werk van integere onderzoekers maar mosterd na een maandenlang voorgekookte maaltijd.
      De bijdrage van Oekraïne en uitsluiting van de R. Federatie maken élke conclusie per definitie twijfelachtig.., geen neutrale rechtbank ter wereld zal daar in meegaan.
      Geen complotten maar een oerdomme politiek die Nld maar moeilijk kan verteren aldus mijn buitenlandse kennissen..

  3. Een slotwoord over de samenzweringstheorieën:

    Over het bestaan van samenzweringen wordt hevig gestreden, sterker nog: er bestaat een regelrechte ‘war on conspiracy theories.’ Want samenzweringstheorieën zijn onwaar en gevaarlijk. Dit, althans, verklaart waarom Youtube sinds 25 januari j.l. het aantal ‘recommandaties’ naar complottheorieën vermindert. Censuur, derhalve, op geposte content. En daar blijft het niet bij. Want tegelijkertijd vindt bestrijding van complottheorieën ook plaats door internetplatforms te infiltreren met zonderlinge ‘flat earth’ theorieën en filmpjes over een geënsceneerde Apollo-maanreis. Het doel ervan is complottheorieën te associëren met non-sense zodat ze a priori ongeloofwaardig zijn. Dit alles vindt plaats terwijl er voor het bestaan van ‘samenzweringen’ wel degelijk historische casussen alsmede wetenschappelijke en besliskundige argumenten op tafel gelegd kunnen worden.

    Allereerst de bewezen samenzweringen. Deze zijn zo overstelpend aanwezig in de afgelopen twee duizend jaar, dat er geen beginnen aan is. Laten we daarom exemplarisch volstaan met vast te stellen dat (a) geen enkel cruciaal onderdeel van de officiële lezing van de gebeurtenissen op 9/11 te herleiden is op feiten; dat (b) Stauffenbergs aanslag op Hitler in het diepste geheim beraamd is; en dat (c) in het algemeen iedere grootscheepse militaire interventie door de VS aan het publiek verkocht is onder het mom van een buitenlands complot om ‘God’s own country’ aan te vallen.
    Mijn favoriete complot is de moord op de nietsvermoedende Louis I, hertog van Orléans, een complot waarin Karel VII (de koning van Jeanne d’Arc) vrijwel zeker tot in zijn nek betrokken was. Politiek, historisch bezien, is in het hart van de zaak eigenlijk niets anders dan ‘the very art of conspiracy.’

    De wetenschappelijke argumenten voor het bestaan van conspiraties vinden we in het domein van de netwerk- en data-analyses. Een doorbraak op dit gebied is een artikel dat gepubliceerd werd in de New Scientist van 19 october 2011, “Revealed – The Capitalist network that runs the world.” Dit artikel doet verslag van het onderzoek dat werd verricht door drie systeemanalisten van het Zwitserse Federale Instituut voor Technologie naar de relaties tussen 43.000 transnationale corporaties. Deze onderzoekers combineerden de wiskunde die al lange tijd wordt toegepast om natuurlijke systemen te modelleren met zeer uitgebreide dataverzamelingen van transnationale corporaties en investeerders. Op basis hiervan construeerden de onderzoekers een model dat in kaart brengt welke bedrijven via ‘shareholding networks’ andere bedrijven controleerden. Op deze wijze konden ze de structuur van economische (dus politieke) macht bloot leggen. Een relatief kleine groep corporaties (1318 om exact te zijn) met ‘interlocking ownership,’ blijkt een disproportionele invloed uit te oefenen op de wereldeconomie. En binnen dit selecte groepje vormen 147 corporaties bedrijven een ‘super-entity.’ Deze eenheid (waaronder Barclays, FMR, JPMorganChase en Goldman Sachs) controleert veertig procent van het zojuist genoemde netwerk van 1318 bedrijven. Er bestaat bijgevolg een wetenschappelijk aangetoonde, in de windselen van juridische constructies verborgen super-entiteit van globale macht.

    Wat betreft de besliskundige argumenten het volgende. In de politiek speelt waarschijnlijkheid een belangrijke rol. Zo ‘geloven’ sommige mensen dat er achter de politieke fenomenen een netwerkende power elite zit, ook al geven ze toe dat de kans bestaat dat dit niet zo is. Want – redeneren ze – als je het waarschijnlijk acht dat georganiseerd kwaad niet bestaat, terwijl dit feitelijk wel bestaat, word je als een lam ter slachtbank geleid. Uiteraard kan men evenzogoed ‘geloven’ dat samenzweringen niet bestaan en dat alle drama’s in de geschiedenis voortspruiten uit ‘toeval.’ Maar ook dit is een inschatting die een afruil insluit, een afruil waarbij men het risico ten onrechte een samenzwering te negeren, prefereert boven de kans om als conspiracy theorist – dus als dom – gebrandmerkt te worden. Sommige mensen ruilen evenwel niets af. Zij menen bij voorbaat al dat iets zo is en niet anders. Dit dogmatisch geloof leidt niet alleen tot ‘gemiste kansen’ (men werkt er immers niet met ‘kansen’) maar ook tot het fatalistische geloof dat überhaupt geen controle mogelijk is over wat zich afspeelt in de wereld.
    Voorts dient bij een these de contra-hypothese altijd in het onderzoek betrokken te worden, zelfs als het vermoeden bestaat dat ze onjuist is.’ Want als iets waar is, kan onderzoek daar niets aan veranderen, maar als iets onjuist is, zal grondig onderzoek dat wel aantonen.

    De in het voorgaande naar voren gebrachte historische, wetenschappelijke en besliskundige argumenten suggereren dat we af moeten van dogma’s, of ze nu voor- of tegen samenzweringstheorieën zijn. Maar dat we gewoon zonder bias naar de feiten moeten kijken. Natuurlijk staat het een ieder vrij om dit redelijke advies te negeren en de gedachte van een samenzwering a priori te ridiculiseren (zichzelf daarmee als dogmaticus etalerend). Of de gebeurtenissen in de wereld terug te brengen tot het toevallige effect van geheel los van elkaar opererende, op zichzelf staande entiteiten. Maar feit is dat autonome, intentie-loze elementen via ‘zelf-organisatie’ en ‘emergentie’ geen complex-specifieke informatie (inclusief ‘normativiteit’) kunnen opleveren. De Franse revolutie, de Rode Terreur, de Nazi-staat, de Spaanse burgeroorlog, en de vernietiging van het Habsburgse rijk (of zelfs maar het stichten van een multinational als Shell) konden alleen tot stand komen door organisatie, bloed, zweet, en tranen, dus door inspanningen met een bedoeling (intentie). Want dat dergelijke fenomenen ‘gewoon vanzelf’ zouden kunnen ontstaan, is wartaal nu niets intelligents komt in de wereld zonder een auctor intellectualis.
    Tot slot een vuistregel voor het omgaan met samenzweringstheorieën: Is zo’n theorie waanzinnig complex of onverifieerbaar, negeer deze. Als zo’n theorie te vaag en algemeen is, laat haar dan evenzeer links liggen. Maar onderzoek de rest.

    [Het bovenstaande is een citaat uit eigen werk van Yukio]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Next Post

Kongsi politiek en OM ondermijnt de rechtsstaat

Gisteravond barstte de zoveelste bom. Oud-minister van Justitie Ivo Opstelten (VVD) heeft zich […]