Ik hoor veel geblèr over het meldpunt van Forum voor Democratie over indoctrinatie. Vanuit de blèr-hoek mogen tieners wel een mening hebben over het klimaat, alhoewel het vaker over milieu gaat, maar tieners mogen niet een mening hebben over hun linkse docent. Is dit terecht en hoeveel psychologische macht hebben leraren op leerlingen?

Het gros van mijn leraren hebben niet hun politieke voorkeur laten blijken. Sommigen hebben mij zelfs geleerd om rationeel na te denken. Ik zou graag vanuit de optiek van een leerling een psychologisch model aan indoctrinatie koppelen. Kohlberg heeft in zijn stadiumtheorie het over de morele ontwikkeling van ‘de mens’. Kan Kohlberg met zijn stadiumtheorie uitsluiting geven of indoctrinatie kan bestaan? En hoe moet de leraar dan optreden in de klas?

Lawrence Kohlberg is een Amerikaanse psycholoog die onderscheidt maakt tussen drie verschillende fasen. Het pre-conventionele niveau, het conventionele niveau en het post-conventionele niveau. Het conventionele niveau is het niveau vanaf ongeveer je zesde levensjaar tot en met je adolescentie. Sommige adolescenten en volwassenen blijven in het conventionele niveau hangen. Bij het conventionele niveau gaat het om mee gaan met de consensus en de ‘onderwerping’ aan een autoriteit die voor zekerheid zorgt. De consensus bepaalt dus en je zult vaak vanuit collectivisme en massahysterie denken.

De behoefte aan goedkeuring van een autoriteit, als school, is groot. De leraar heeft dus veel psychologische macht. De morele beslissingen worden volgens Kohlberg ook beïnvloed in dit stadium, De leraar heeft dus veel psychologische macht over zijn/haar leerlingen.

Het post-conventionele niveau kenmerkt zich door individualisme, je eigen geweten en persoonlijk opvattingen. Dit niveau wordt pas ontwikkeld in de adolescentie. De autonomie over hun eigen rationele denkvermogen hebben leerlingen in het basis- en middelbaar onderwijs dus meestal niet.

Aan de leraar dus de taak om de scholieren open te stellen aan een open discussie zonder enige vooringenomenheid. Wanneer een leraar de scholieren niet openstelt aan een open discussie zal er hierdoor een consensus ontwikkeld worden door een autoriteit. Scholieren nemen de opvattingen van een autoriteit, volgens Kohlberg, vaak over.

Scholieren op het basis- en middelbaar onderwijs hebben zich nog niet ontwikkeld tot post-conventioneel denker. Aan de leraar dus de taak om zijn leerlingen tot post-conventioneel denker te ontwikkelen. Een lastige taak voor de leraar om vooral zijn eigen vooringenomenheid niet te melden. Dit geldt uiteraard voor alle leraren, zowel links als rechts op het politieke spectrum. Er kan dus geconcludeerd worden dat volgens Kohlberg leerlingen in zekere mate makkelijk geïndoctrineerd kunnen worden door de leraar. Hoe moet de leraar dit echter in de praktijk gaan uitvoeren?

De oplossing voor dit probleem is heel simpel verwoord maar zeker even lastig uit te voeren. De leerlingen moeten opengesteld worden aan zoveel mogelijk ‘open-mindness’, waarbij het voor de leraar lastig blijft om zijn/haar eigen persoonlijke opvattingen niet te uiten. De leraar moet de scholieren leren om een rationeel denkvermogen te ontwikkelen en de dialoog aan te gaan met medeleerlingen of de leraar. Laat ze dus vanuit individualisme denken en niet vanuit het collectivisme.

Laatst zag ik dus de klimaatspijbelaars spijbelen tegen een beter klimaat. Ik denk dat de meesten dit op basis van massahysterie en collectivisme deden, dit is totaal niet gebeurd uit persoonlijke opvattingen gebaseerd op rationeel onderbouwde standpunten. Als je dan als leraar ook nog je leerlingen gaat aansturen om naar de klimaatmarsen toe te gaan helpt dit niet bij de ontwikkeling van de leerling tot post-conventioneel denker. De leerling ontwikkelt totaal geen individualistisch gedachtegoed maar een collectivistisch gedachtegoed. De leerling en ieder mens moet uiteindelijk een post-conventioneel denker worden.

Ik zou voorstellen om die leerlingen de film ‘An Incovenient Truth’ van Al Gore te laten zien. Laat hierbij dan ook het tegengeluid op deze film; ‘The Uncertainty has Settled’ van Marijn Poels zien. Leerlingen kunnen hierna in een open dialoog nadenken over een aantal objectieve stelling. In een World Café-setting kun je dan leerlingen met elkaar laten praten over de objectieve stellingen en allemaal hun argument laten uitdragen. Het is daarbij belangrijk dat iedere leerling zijn argument kan uitdragen. De andere leerlingen dienen met respect daar na te luisteren. Zo ontwikkel je leerlingen tot post-conventioneel denker.

Je kan dus stellen dat leraren zeker leerlingen kunnen indoctrineren volgens het psychologisch stadiummodel van Kohlberg. Aan leraren dus een belangrijke taak om hun leerlingen tot post-conventioneel denker te laten ontwikkelen. Hoe meer post-conventionele denkers, hoe beter de wereld is.

Vond je dit artikel goed? steun de auteur via Blendle

Jurbin Van Hooff

Written by Jurbin van Hooff

19-jarige Bedrijfskundestudent

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.