‘Een redelijke beloning, betere arbeidsvoorwaarden, meer inzicht in wat er met onze gegevens gebeurt.’ Dit is de eerste zin waarmee de NRC het artikel opent over de recent door Paul Tang opgerichte Datavakbond. Een Datavakbond moet het tegenwicht gaan bieden tegen de grootmachten op het internet, en gaan vechten voor de belangen van de gebruikers die (al dan niet onbewust) gebruik maken van grote dienstverleners als Facebook, Google of Twitter.

Tang geeft aan dat hij gebruikers van grote platformen als Facebook, Google en andere sociale media als een soort ‘datawerkers’ ziet, en, meent Tang, daar hoort ook een vakbond bij, iets wat heel erg in lijn ligt met de gedachte van de aan hem gelieerde partij (de PvdA).

Maar de vraag is of dit wel zo werkt bij grote monopolisten als Facebook, waar bijna niemand stopt met het gebruiken ervan omdat voor velen sociale media een belangrijk communicatiemiddel geworden is. Dat weten deze bedrijven ook heel goed, en daar maken ze dan ook gebruik van.

Alternatieven zijn er bijna niet

Want probeer maar een goed restaurant te vinden in een stad waar je niet bekend bent zonder Google, of naar een adres te navigeren in het buitenland waar je TomTom-navigatie de kaart helaas niet heeft. Dan moet je die apart kopen en die lokale kaart gaan volgen. Grote bedrijven weten heel goed dat dat nou precies de reden is waarom gebruikers terug zullen komen naar hun diensten, er zijn geen of weinig betere en makkelijker alternatieven.

Zelfs de website van de Datavakbond (www.datavakbond.nl) maakt ten tijde van schrijven gebruik van een van de diensten van Google om de teksten op de website van een bepaalde stijl te voorzien, de Google Fonts API-service.

Dit voorbeeld laat dan ook de harde realiteit zien van hoe moeilijk het is om zoiets goed te doen, zonder het gebruik van deze makkelijke services, die precies doen waarvoor ze gemaakt zijn, namelijk dingen zo makkelijk maken als je de dienst maar gebruikt, dat je eigenlijk niet meer zonder kunt.

Reputatie


Ook zijn deze bedrijven niet zo afhankelijk van hun reputatie, in tegenstelling tot wat Tang schetst in het NRC-artikel. Neem als voorbeeld het Cambridge Analytica-schandaal, er zijn een paar organisaties die tijdelijk hun advertenties pauzeerden, om ze daarna weer vrolijk door te laten draaien. Financieel blijven de betalingen naar Facebook toch doordraaien, dus lijdt het maar weinig schade.

Bye-Bye Facebook


Een ander voorbeeld is de ‘Bye Bye Facebook’-actie van Arjen Lubach, waarbij 10.000 mensen het Facebook-platform hebben verlaten, tegenover ruim 2.18 miljard wereldwijd actieve Facebook-gebruikers in de eerste helft van 2018. Dat is echt enorm weinig.

Dus hoe groot moet zo’n datavakbond dan wel niet zijn om een gedegen impact te maken op een organisatie als Facebook? Dat moet nog maar blijken, maar de vooruitzichten zien er in ieder geval niet positief uit.

Toch wil Tang met acties als fysieke demonstraties en bewustwording over dit soort data-constructies een sterkere positie voor internetgebruikers creëren en gesprekspartner van partijen als Google en Facebook worden.

Maar wat weerhoudt partijen als Facebook en Google ervan om dit tegen te werken? Met de marktpositie die ze bekleden, kunnen ze zo’n Datavakbond makkelijk en naar behoefte omverschoppen. Door de traffic vanuit zoekmachines naar de websites te limiteren en uitingen over het initiatief minder weer te laten geven. En doordat deze bedrijven geen transparantie hoeven te geven over hoe bepaalde processen functioneren, zal er in de praktijk er weinig tot geen bewijs van dit soort praktijken gevonden kunnen worden.

Toekomst


Ik, als schrijver van het artikel, vraag mij dan ook af of een Datavakbond een toekomst heeft, niet omdat het idee in de setting van werkgever en werknemer niet werkt, maar omdat dit soort bedrijven bijna ‘too-big-to-fail’ zijn, met andere woorden, wie houdt een bedrijf als Facebook, dat een enorme pot met geld heeft, tegen om verder te gaan met wat ze willen bereiken? Als de regelgeving in een land verandert, dan verplaatsen ze de kantoren en zoeken ze wegen om de bestaande wet- en regelgeving heen om zo toch door te kunnen gaan.

Ik denk simpelweg dat een Datavakbond niet de juiste oplossing is voor de problemen die er zijn.

Vond je dit artikel goed? steun de auteur via Blendle

Mischa Rick Van Geelen

Written by Mischa Rick van Geelen

Forensische IT onderzoeker bij het NFIR, kijkt met een duidelijke visie naar technologische ontwikkelingen