Op vrijdag 19 januari was ik uitgenodigd door Positief Links. Positief Links is een organisatie die maatschappelijke relevante zaken probeert te bespreken. U kunt hier binnenkort meer over lezen, Russell’s Teapot gaat binnenkort uitgebreid in gesprek met deze “linkse toko” en zal hierover verslag uitbrengen. Het is in ieder geval geen politieke partij dus je kunt door blijven lezen.

Ik werd uitgenodigd om mijn visie te geven over robotisering en de gevolgen hiervan op arbeid. Hierbij ging ik in discussie met Dr. Rob van den Hoven van Genderen van de faculteit der rechtsgeleerdheid aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.

Ik zie vooral kansen. Zoals het gaat met elke paradigma-verandering heeft dat gevolgen op de samenleving. Er kleven aan dit onderwerp ook risico’s waar ik straks nog even op terug kom. Eerst zou ik aan de hand van voorbeelden uit het verleden deze komende verandering voor je willen duiden.

Geschiedenis

Ik neem je mee naar het begin toen we als mensheid net de overstap hebben gemaakt van jagers en verzamelaars naar landbouw. Dit enkele feit heeft er weliswaar voor gezorgd dat er minder jagers en verzamelaars waren maar tegelijkertijd creëerde deze innovatie de basis voor elke economie, namelijk voedselproductie. Hierdoor waren we instaat om steeds complexere machines en gereedschappen te ontwikkelen. Er was, door toepassing van landbouw, meer tijd over om nuttig te besteden, zo je wilt.

Vanuit de landbouw ontstond irrigatie en vervolgens waterkracht. Om uiteindelijk uit te komen bij de door steenkool aangedreven stoommachines die de industriële revolutie inluidden. Ook hier zijn talloze banen verdwenen, maar niet zonder dat er ook heel veel nieuwe banen zijn gecreëerd.

Ditzelfde geldt voor computers en het internet. In de jaren ’80 en ’90 werd vaak geschreven dat talloze kantoorbanen zouden komen te vervallen. Alhoewel het gedeeltelijk waar is, geldt wederom dat er veel meer banen bij zijn gekomen.

Het probleem met dit soort veranderingen is de mens-eigen angst. Angst voor verandering. Je weet immers niet helemaal wat er kan en zal gebeuren. Tijdens mijn presentatie haalde ik ook het voorbeeld aan van Thuisbezorgd. Bijna niemand zag dit aankomen 20 jaar geleden. Talloze innovaties zijn mogelijk geworden door het medium internet en de daaraan gekoppelde computers. Een ding staat daarentegen voorop: wederom zijn er weer meer banen en in ons geval al jaren een nijpend tekort aan ICT’ers die wat kunnen.

Met de verdere robotisering verwacht ik eigenlijk niets anders. Het werk wordt minder arbeidsintensief in de eerste fase. Denk aan tilliften voor zorgmedewerkers, geautomatiseerde vorkheftrucks tot openbaar vervoer waar je geen bestuurder meer nodig hebt. #FredTeevensLiveMatters

Gezien de geschiedenis voorzie ik ook hier een opleving in innovaties die meestal een jaar of 5-10 later groots zullen worden en op hun beurt nieuwe banen gaan creëren. Het wordt slechts minder arbeidsintensief. En dit betekent niet dat je gepromoveerd moet zijn om een robot te kunnen besturen bijvoorbeeld. Want hierdoor verandert ook het onderwijs. Vele (decennia) later waarschijnlijk maar ook hier geldt dat je niet meer alles zelf hoeft te doen als chirurg, jurist of werktuigbouwkundige. Het verandert en tot nu toe wordt het altijd beter.

Risico’s

Naar mijn mening zijn de voornaamste risico’s tweeledig: Enerzijds: hoe voorkom je een de facto monopolie dat innovaties kan beperken tot enkel dat wat commercieel interessant is voor een bedrijf? *doet naar Microsoft wijzen*

Anderzijds bestaat een veel reëler risico van een nog verdere kloof tussen have’s en have not’s. Hoe kunnen landen concurreren met ons als zij niet de infrastructuur hebben om robotisering op grote schaal toe te passen? Wanneer menselijke arbeid in derde wereld en opkomende landen duurder gaat worden dan het in Nederland is, door toepassing van deze nieuwe technieken?

Als armoede nu al één van de primaire drijfveren is om de oversteek te wagen richting Europa, dan ontkom je er niet aan om nu al hierover na te denken.

Vond je dit artikel goed? steun de auteur via Blendle

Ahmed Aarad

Written by Ahmed Aarad

Bestuurder bij stichting Open Source & Overheid, freelance ICT en Aanbestedingsjurist, distantieert zich van rechts/links denken heeft het liever over goed of fout en vindt dat integriteit niet te leren is. “If you are not a better person tomorrow than you are today, what need have you for tomorrow?”

4 comments

  1. Ik denk dat elke stap voorwaarts complexer wordt.
    NU zou het wel eens heel anders kunnen zijn.
    The have’s zijn diegene met geld die zichzelf kunnen upgraden en zo de 2-deling nog groter maken. Robots ontwikkelen zichzelf tot een steeds beter aparaat. Daar zijn geen mensen voor nodig.
    Nog nooit in de geschiedenis waren we op een punt aangekomen waarin ALLE machines beter en slimmer zijn dan mensen.
    Binnen nu en 10 jaar heeft elk chip-gedreven apparaat een IQ van >1000. En dat veranderd alles drastisch anders dan we ooif hebben meegemaakt.
    Er is geen alternatief meer voor ander werk, de chip en daarmee de robot is in alles beter.
    De “paar” elite in de wereld die miljarden cq (straks) biljoenen kunnen zichzelf upgraden en de armen nog meer overheersen.

    1. Hoi John, Dank ten eerste voor de reactie. Je zorg begrijp ik. Ik keek vanuit historisch perspectief naar paradigma veranderingen mbt arbeid. We werken met z’n allen ook veel minder dan 100 jaar terug. En 100 jaar terug werkten we nog minder dan 1000 jaar daarvoor. Het werk, en zeker de komende 50-100 jaar, wordt minder zwaar. En het is echt nog lang niet zover dat robots (los van AI) in staat zijn om echt complexe zaken over te nemen. Zaken die vooral creativiteit vereisen. Denk bijvoorbeeld aan het schrijven van muziek of een filmscript of uberhaupt een probleem op te lossen. AI heeft nog steeds kaders en algoritmes nodig die wij hen moeten opleggen. Voor de komende generatie zie ik iig geen wereld voor me die volledig wordt gedomineerd door AI en robots. Wat wel een gevaar is is dat we (ook nu) door AI vergaarde informatie overnemen als waarheid en daar naar handelen. Ik ben al een tijdje begonnen om hieraan te schrijven en hopelijk heb ik van de week tijd om het af te maken.

  2. Er was een bedrijf dat mensen in dienst nam van een primitieve stam, jagers-verzamelaars. Dat bedrijf merkte, dat die mensen goed werkten, drie uur per dag, en dan vertrokken. Ze weigerden meer dan drie uur per dag te werken. Ze besteedden ook niet meer dan drie uur per dag aan het verkrijgen van hun basis-behoeften, gemiddeld.

    Daarnaast gaat het verhaal mank m.b.t. de overgang van jager-verzamelaar naar industrie via landbouw. Wat er echt gebeurde, is dat de eerste fabrieken kasten maakten e.d., en schrijnwerkers dus het brood uit de mond stootte. Maar, zei de fabrieksdirecteur, door mijn methode worden kasten goedkoper en kunnen veel meer mensen een kast bezitten.

    Alleen waren die kasten binnen de kortste keren inferieur van kwaliteit, omdat de directeur alleen geïnteresseerd was in de winstmarge. En de gloeilamp is HET voorbeeld van geplande slijtage. Waar is het in vredesnaam goed voor dat computers elke drie jaar een verdubbeling van het werkgeheugen moeten, en waarom wordt daar naartoe gewerkt door alle ontwikkelaars? Waarom zitten er chips in wasmachines die zorgen dat die wasmachine na een x aantal beurten dienst weigert? Zo zijn er nog veel meer voorbeelden, het verdienmodel van de home-printer met de peperdure inktcartridges, bijvoorbeeld.

    En dan zijn het de burgers, die geen individuele verwarming meer mogen, maar aan blok-verwarming in één of andere vorm moeten, die overigens ook gelijk de huisbaas onbeperkt toegang tot het privé verschaft onder het mom “onderhoud aan de verwarming”.

    De burgers moeten steeds meer energie-belasting betalen omdat de bedrijven elders hele landen kapotmaken voor grondstoffen. Ze doen net alsof dat komt doordat er steeds meer mensen zijn, maar minstens zo belangrijk is de houding van bedrijven wat betreft het leveren van kwaliteit tegen een fatsoenlijke prijs. “Duurzaam” betekent nu energiezuinig, het betekende vroeger dat iets lang meeging en dus niet vaak vervangen hoefde te worden, DAT is pas duurzaam.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *